woensdag 16 november 2011

Door de schoorsteen gevallen...

Sint Nicolaas in Zaltbommel in 1834

De aankomst van de goedheiligman in Nederland op zaterdag 12 november herinnerde mij aan een bijzonder briefje dat ik enige tijd geleden in het archief van de Zaltbommelse familie Thooft-Vermeulen tegenkwam. Een zekere F.J. van Kempen schreef op 5 december 1834 een briefje aan zijn vriend Herman Vermeulen en zijn 'lieve jufrouwtje' waarin de 'oude heer St. Nicolaas' een bezoek aan hun huis had gebracht en nog zelf via de schoorsteen wat cadeautjes achter liet.

Het feest van Sint Nicolaas of Sinterklaas heeft oude wortels in Nederland die teruggaan tot de late middeleeuwen. Toen werden in de winter geschenken gegeven aan kinderen en konden zij in de kerk een schoen zetten. Sint Nicolaas was lang een geheimzinnige figuur. Het feest zoals wij dat nu kennen heeft in de loop van de negentiende eeuw vorm gekregen. In 1850 duikt door toedoen van Jan Schenkman (1808-1863) de figuur van Zwarte Piet op. In 1834 moest Sint Nicolaas bij de familie Vermeulen nog zelf via de schoorsteen de cadeautjes brengen!



Van Kempen schreef: 'De oude Heer St. Nicolaas is dezen middag ten 5 ure met zulk een geweld de schoorsteen komen doorvallen, dat ik, om ongelukken voortekomen, genoodzaakt ben geweest, dit bakje er onder te zetten. St. Nicolaas heeft gezegd dat het kopje en schoteltje voor het jufrouwtje was, met haren naam, terwijl het overschietende gedeelte (behoudens ook de naam voor Herman en dit pijpenmandje en scheepje) netjes tusschen u lieden moet verdeeld worden'.

Sil van Doornmalen,
adjunct-streekarchivaris.